جهان امروز بیش از همیشه به چندجانبه گرایی واقعی و عادلانه نیاز دارد

به گزارش ایکنا، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه در کنفرانس «فراخوانی برای یک چرخش جهانی: بازگرداندن توسعه به مرکز توجه، احیای کرامت انسانی و بازسازی عدالت در جهانی پرآشوب» سخنرانی کرد که متن آن به شرح ذیل است: امروز در اینجا گرد هم آمده ایم تا درباره عنوانی سخن بگوییم که نه تنها بازتاب دهنده چالش های پیش روی ما، بلکه بیانگر مسئولیتی است که همگی بر دوش داریم: «فراخوان برای یک چرخش جهانی؛ بازگرداندن توسعه به کانون توجه، احیای انسانیت و استقرار دوباره عدالت در جهانی آشفته تر». دنیایی که در آن زندگی می کنیم، بیش از هر زمان دیگری به یک تغییر مسیر بنیادین نیاز دارد؛ چرا که در آن جنگ، مداخله، تحریم و اعمال زور، به جای آنکه استثنا باشند، به ابزارهای عادی سیاست تبدیل شده اند. حال پرسش اساسی این است: چگونه به این نقطه رسیده ایم؟ چگونه نظامی که برای جلوگیری از جنگ، حمایت از صلح، حراست از کرامت انسان و تضمین اجرای عدالت بنا شده بود، امروز در برابر تجاوز، کشتار غیرنظامیان و نقض آشکار حقوق بین الملل تا این اندازه ناتوان شده است؟ پاسخ را باید در یک واقعیت تلخ جست وجو کرد: دهه ها مداخله خارجی، فشار نظامی و جنگ های بی پایان در خاورمیانه، یک حقیقت انکارناپذیر را به اثبات رسانده است: مداخله نظامی امنیت ایجاد نمی کند و اعمال فشار و اجبار نیز به صلح منجر نمی شود. در عوض، جنگ به عنوان یکی از ابزارهای اصلی روابط بین الملل عادی شده و به تداوم الگویی از تقابل و منازعه دائمی انجامیده است. تراژدی غزه و جنایات مستمر ارتکابی از سوی رژیم اسرائیل، از روشن ترین و هولناک ترین جلوه های این الگوی شکست خورده است. آنچه در غزه می گذرد، صرفاً یک تراژدی انسانی نیست؛ آزمونی برای وجدان و مسئولیت جمعی جامعه بین المللی است. کشتار غیرنظامیان، آوارگی اجباری، مجازات جمعی و تخریب زیرساخت های حیاتی، زمانی که بدون پاسخگویی مؤثر باقی ماند، به لبنان هم گسترش یافت. اکنون الگویی خطرناک شکل گرفته است؛ الگویی که در آن زور نظامی دیگر به عنوان آخرین راه حل مورد استفاده قرار نمی گیرد، بلکه به سازوکاری دائمی برای بازطراحی چشم انداز سیاسی و امنیتی منطقه تبدیل شده است. در چنین شرایطی، تجاوز عادی می شود، تشدید تنش نهادینه می شود و ویرانی، از یک پیامد جنگ به ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی تبدیل می گردد. این روند در مرزهای غزه و لبنان متوقف نشد. تجاوز نظامی ایالات متحده و رژیم اسرائیل علیه ایران نیز در همین چارچوب قابل فهم است؛ جنگی که غیرقانونی، ناعادلانه و تجاوزکارانه و بدون هیچ تحرک قبلی بود. این جنگ بخشی از الگوی گسترده تر از تجاوزهای بدون مجازات، از جمله کارزار ترورهای هدفمند مسئولان ایرانی، تهدید علیه مقامات و شخصیت های سیاسی، نقض حاکمیت کشورها و بی کیفرمانی اقدامات تجاوزکارانه است. اگر با واکنش مؤثر جامعه بین المللی مواجه نشوند، به تدریج مرزهای ممنوعه حقوق بین الملل را از میان خواهند برد. چنین سیاست هایی نتایجی جز فاجعه کشتار 168 دانش آموز بی گناه در میناب نخواهد داشت. کشته شدگان این گونه جنایات تنها اعدادی در میان آمار قربانیان جنگ نیستند. پشت هر یک از این جان های ازدست رفته، یک خانواده، یک آینده و یک زندگی قرار داشت. این همان نقطه ای است که باید از خود بپرسیم: تا کجا؟ چه زمانی می گوییم دیگر بس است؟ خانم ها و آقایان، اگر حقوق بین الملل زمانی که منافع قدرت های بزرگ اقتضا می کند نادیده گرفته شود، دیگر نمی توان از حاکمیت قانون سخن گفت. اگر حقوق بشر برای برخی ملت ها حقی ذاتی و برای برخی دیگر امتیازی مشروط باشد، دیگر نمی توان آن را جهان شمول نامید. اگر نهادهای بین المللی، از جمله سازمان ملل متحد، نتوانند در برابر تجاوز ایستادگی کنند و عاملان نقض حقوق بین الملل را پاسخگو سازند، طبیعی است که اعتبار و مشروعیت این نهادها آسیب ببیند. اما راه حل، کنار گذاشتن چندجانبه گرایی نیست. برعکس، جهان امروز بیش از هر زمان دیگری به چندجانبه گرایی واقعی، مؤثر و عادلانه نیاز دارد. چرخش جهانی مستلزم اراده و شجاعت سیاسی برای تغییر مسیر حرکت کنونی است: از نظامی گری به سوی توسعه پایدار، از مداخله گرایی به سوی احترام به حاکمیت ملی، از مجازات جمعی به سوی حمایت از غیرنظامیان، از پاسخگویی گزینشی به سوی عدالت جهان شمول، و از جنگ های بی پایان به سوی صلحی پایدار. این تغییر مسیر یک انتخاب آرمان گرایانه نیست؛ یک ضرورت است. باید بپذیریم که هر جنگی هزینه ای بسیار فراتر از میدان نبرد دارد. هزینه جنگ ها را مالیات دهندگان می پردازند، اما سنگین ترین بهای آن را مردم عادی با جان، خون، خانه، آینده و امنیت خود می پردازند. جهان به یک نسل دیگر از جنگ های بی پایان نیاز ندارد. به استقرار نیروهای نظامی بیشتر نیاز ندارد. به مداخله بیشتر و خونریزی بیشتر نیاز ندارد. آنچه جهان نیاز دارد، یک پارادایم جدید است؛ پارادایمی که در آن توسعه، بخشی از امنیت تلقی شود؛ حاکمیت کشورها محترم شمرده شود؛ حقوق بین الملل بدون تبعیض و به طور برابر بر همگان اعمال گردد؛ و هیچ منفعت سیاسی، راهبردی یا ژئوپلیتیکی بر جان انسان ها اولویت پیدا نکند. در خاورمیانه، امنیت پایدار نمی تواند از بیرون منطقه دیکته شود. امنیت منطقه باید متعلق به خود منطقه باشد. کشورهای منطقه باید بتوانند درباره امنیت، ثبات، توسعه و آینده مشترک خود گفت وگو کنند و راه حل های خود را بدون مداخله قدرت های خارجی بیابند. برای جمهوری اسلامی ایران، این صرفاً یک دیدگاه نظری نیست. این رویکرد، حاصل تجربه ای تاریخی و درسی است که ملت ایران هزینه های سنگینی برای آن پرداخته است. ما باور داریم امنیت پایدار از مسیر گفت وگو، اعتمادسازی، همکاری و احترام متقابل میان کشورهای منطقه حاصل می شود، نه از مسیر حضور نظامی قدرت های خارجی و تحمیل اراده آنان. عالیجنابان، جامعه بین المللی امروز در برابر یک انتخاب تاریخی و تمدنی قرار دارد. می توانیم همین مسیر را ادامه دهیم؛ مسیر نظامی گری، مداخله، تقابل و جنگ های بی پایان. یا می توانیم اراده و شجاعت تغییر مسیر را داشته باشیم. می توانیم توسعه را دوباره در مرکز توجه قرار دهیم. می توانیم کرامت انسان را بر محاسبات قدرت مقدم بدانیم. می توانیم عدالت را از انحصار و گزینش خارج کنیم. و می توانیم دوباره به حقوق بین الملل معنا و اعتبار واقعی ببخشیم. این همان چرخش بنیادینی است که جهان امروز به آن نیاز دارد. و زمان آن، نه فردا و نه در آینده ای نامعلوم؛ زمان آن اکنون است. انتهای پیام